VIDEO

(Në Pajtim me Prointegra i japim këto video)

Legjenda e Urës së Shenjt

Legjenda thotë se kishin qenë dikur e një kohë tre vëllezër që ia kishin mësy ndërtimit të një ure mbi lumin Dri në Rrafshin e Dukagjinit. Por derisa tre vëllezërit gjithë ditën kishin muruar, gjithë natën muranat e urës dikush ua kishte rrënuar. Aty pari kishte kaluar një plak i urtë. Puna e mbarë u kishte thënë ai tre vëllezërve. Mbarë paç o plak i urtë, por e kemi një hall e duam me ta treguar. Ne tërë ditën murojmë e dikush tërë natën muranat na i rrënon, i kishin thënë ata plakut. Duhet të bëni kurban u ishte përgjigjur plaku tre vëllezërve. Nesër ajo nuse që do t`ua sjellë drekën duhet t`a murosni të gjallë në muranat e urës! Vetëm pasi ta bëni këtë sakrificë, muranat e urës do të qëndrojnë në këmbë, ato nuk do të rrëzohen më natën dhe ura do të bëhet, u kishte thënë atyre plaku dhe ishte zhdukur.

Te tre vëllezërit ia kishin dhënë besën njëri-tjetrit se grave të tyre s`do t`u tregonin gjë lidhur me murosjen e asaj gruaje që nesër do t`ua sillte drekën atyre. Dy vëllezërit e mëdhenj, duke qenë të pabesë e hileqar, i kishin porositur gratë e tyre po ashtu të pabesa e hileqare, që nesër ato të mos ua sillnin atyre drekën te muranat e urës. Vetëm vëllai i vogël, duke qenë besnik e i pa hile, nuses së tij po ashtu besnike dhe të pa hile s`i kishte thënë asgjë. Kur të nesërmen vjehrra kishte kërkuar që njëra prej nuseve t`ua çonte djemve drekën te muranat e urës, dy kunatat e mëdha ishin paraqitur si të sëmura, kurse kunata e vogël, ajo shpirtbardha, e kishte lënë djalin e saj të vogël në djep dhe kishte marrë udhë drejt muranave të urës për t`ua çuar drekën dy kunetërve dhe burrit të saj.

Kur kunetërit dhe burri i kishin thënë asaj se do të murosej e gjallë në muranat e urës, ajo u ishte përgjigjur atyre: Vetëm ura të bëhet! Por e kam një amanet, me rastin e murosjes sime: „Njërën dorë, njërin gji, njërin sy ma lini jashtë…!“, që kur të më marrë malli për djalin tim të vogël, me njërën dorë t`ia lëmojë flokët, me njërin gji t`i jap të pijë, me njërin sy ta shohë rritën e tij!

Legjenda thotë se pas murosjes së kunatës së vogël ura vërtet ishte ndërtuar, sepse muranat e saj më nuk ishin rrënuar!

Interpretimi

  • Legjenda flet se pa sakrificë , “ kurban”, nuk mund të arrihet asgjë.
  • Se sakrificat për t`u arritur diçka i bëjnë njerëzit e ndershëm dhe besnik si “ kunata” dhe “ kunati i vogël!”.
  • Se “ kunata” dhe “ kunati i vogël!” paraqesin pakicat progresive që i ka secili popull.
  • Se pakicat progresive me vetëdijen e tyre të vetëflijimit kontribuojnë për shumicën e cila pak a shumë është oportune si “dy kunatat” dhe “dy kunetërit” e mëdhenj!.

(Marr nga prointegro)

Legjenda për Oso Kukën

Oso Kuka është një figurë sa historike aq edhe legjendare. Mendohet   se ka lindur në qytetin e Shkodrës diku në fillim të shekullit të 17-të.

Oso Kuka gjatë gjithë jetës s`e kishte lëshuar armën nga dora. Ai kishte luftuar sidomos kundër çetave dhe ushtrive malazeze të cilat i kishin sulmuar viset veriore të Shqipërisë, ndërkohë që luftëtarët shqiptarë për t`i mbrojtur viset e tyre ishin vendosur në formën e çetave të vogla nëpër kullat e fshatrave shqiptare përreth kufirit me Malin e Zi. Njëra nga çetat e tilla kishte qenë edhe ajo e Oso Kukës e cila ishte vendosur në kullën e Vraninës.

Legjenda thotë se në një rast qindra ushtar malazez ishin futur në viset veriore të Shqipërisë për t`i  spastruar ato nga shqiptarët dhe për t`ia  aneksuar Malit   të Zi. Kësaj ushtrie ia kishte zënë pritën Oso Kuka me 24 luftëtarët e tij në kullën e Vraninës. Oso Kuka dhe luftëtarët e tij duke qenë të barikaduar brenda mureve të trasha të kullës kishin rezistuar disa ditë me radhë duke vrarë shumë ushtar malazez. Por edhe luftëtarët e Oso Kukës ishin vrarë një nga një duke mbetur ai vetëm me dy luftëtarë. Ky kishte qenë momenti kur Oso Kuka i plagosur në njërin krah, bashkë me dy luftëtarët e tij të fundit kishte kaluar nga kulla e madhe në “kullën e vogël” ku kishin qenë fuqitë e barotit.

Derisa ushtarët malazez e kishin rrethuar kullën e vogël dhe kishin hipur mbi çatinë saj, Oso Kuka me dorën tjetër të shëndoshë ua kishte vënë flakën fuqive të barotit, nga shpërthimi i të cilave kulla e vogël bashkë me shumë ushtarë malazez ishte ngritur në qiell duke u bërë copë e grimë. Që nga ai moment kulla e vogël ishte quajtur nga populli „kulla e Oso Barotit“!.

Gojëdhënat thuan se era e keqe e mishrave të djegura brenda e jashtë „kullës së barotit“ kishin kundërmuar nga Vranina deri në Shkodër, kurse Oso Kukën e vrarë e kishin çarë i madh e i vogël!

Homeri shqiptar, Atë Gjergj Fishta, duke e përjetësuar aktin heroik dhe legjendar të Oso Kukës në eposin e tij ndër të tjera shkruan:

“Eni, eni o mori shkina, Eni eni o te Vranina,
E t`i m`soni fmijtë mas sodit,
Mos t`i lakmojnë tok`s Kastrtiotit, Se s`u del mirë që besa Zotit!
Ah kadalë Nikollë t`vraftë Zoti, Se këtu i thonë Oso Baroti!”  

Interpretimi

  • Legjenda flet si për aktin heroik të individit, Oso Kukës, ashtu edhe për aktin heroik të grupit, të 24 luftëtarëve të Oso Kukës.
  • Duke pasur parasysh se heroi i legjendës ka emër mysliman, kjo flet se legjenda ka ndodhur gjatë kohëve të sundimit
  • Por legjenda flet se refleksi kolektiv i shqiptarëve për ta mbrojtur vendin e tyre, duke qenë ata me dhjetëra luftëtarë, ka qenë shumë më i vogël se refleksi kolektiv zaptues i forcave malazeze të cilat kanë qenë me qindra në mos edhe me mijëra.
  • Sipas të gjitha gjasave refleksi kolektiv i shqiptarëve për t`i mbrojtur viset e tyre ka qenë i vogël sepse Perandoria Osmane duke qenë serbët dhe malazeztë aleatë të Rusisë, ajo atyre herë drejtpërdrejtë e herë tërthorazi ua ka mbajtur